Um SÍSP
Tilurð SÍSP
Þann 27. apríl 1967 var Samband íslenskra sparisjóða (SÍSP) stofnað af 37 sparisjóðum. Var það brýnt að sparisjóðirnir fyndu sameiginlegan starfsgrundvöll þar sem ríkisbankarnir sóttu hart að sparisjóðunum á sjöunda áratugnum og reyndu að ná yfirtöku á þeim. Á þessum tíma gegnu þrír öldungar í hópi sparisjóða, Sparisjóður Húnvetninga (1963), Sparisjóður Stykkishólms (1964) og Sparisjóður Dalasýslu (1965) til sameiningar við Búnaðarbanka Íslands þegar hann setti upp útibú í héröðum þeirra. Voru þessi umskipti aðdragandi að stofnun Sambandsins. Einnig var lagaleg staða sparisjóðanna á þessum tíma mun verri en viðskiptabankanna og lakari réttarstaða torveldaði sparisjóðunum að keppa við bankana. Var sambandinu ætlað að vera viðræðugrundvöllur sjóðanna og gæta hagsmuna þeirra gagnvart stjórnvöldum og þá sér í lagi Seðlabankanum. Stærsta verkefni SÍSP og sparisjóðanna var að fá sömu starfsheimildir og sömu réttarstöðu og keppninautarnir.
Sambandinu vex fiskur um hrygg
Smám saman jókst samstarfið og árið 1979 var Landsþjónustu sparisjóðanna komið á og 1980 opnaði sambandið skrifstofu með starfsmanni í fullu starfi. Á grundvelli þess hafa orðið til stofnanir sem hafa styrkt stöðu og samkeppnisaðstöðu sparisjóða verulega. Þá var Tryggingasjóður spairsjóða stofnaður 1. janúar 1986. Hlutverk hans er að tryggja fjárhagslegt öryggi sparisjóða og full skil á innlánsfé sparisjóðs sem lendir í erfiðleikum. Tryggingarsjóður aðstoðar einnig einstaka sparisjóði, að koma í veg fyrir, að sú staða komi upp, að þeir geti ekki staðið við skuldbindingar sínar.
Aðsetur Sambands íslenskra sparisjóða að Rauðarárstíg 27 í Reykjavík
Lánastofnun sparisjóðanna hf.
Það varð snemma ljóst að það nægði ekki sparisjóðunum að starfa saman á félagslegum grunni heldur þyrfti að taka upp fjárhagslegt samstarf. Í september árið 1986 hafði Samband íslenskra sparisjóða forgöngu um að allir sparisjóðir í landinu (þá 38) stofnuðu Lánastofnun sparisjóðanna hf. Það var gert á grundvelli ákvæða í lögum um sparisjóði sem Alþingi samþykkti árið 1985. Verkefni hennar var að byggja upp bankastofnun frá grunni og stuðla að auknu samstarfi sparisjóðanna í landinu. Var það gert með því augnamiði að efla samtarf þeirra og ná fram aukinni hagræðingu sem leiddi til betri afkomu. Lánastofnunin var viðskiptastofnun sparisjóðanna og hafði því til ráðstöfunar laust fé þeirra sem svo var ráðstafað til banka og sparisjóða í formi millibankalána. Síðar tók Lánastofnunin við öllum erlendum við skiptum sparisjóðanna og enn síðar komu sambankalán til sögunnar. Árið 1993 var gerð krafa um það í lögum að breyta Lánastofnuninni hf. í viðskiptabanka og varð hann þannig að Sparisjóðabanka Íslands hf. Árið 2006 var nafninu breytt í Icebank og svo aftur í Sparisjóðabanki Íslands í október árið 2008. Starfar hann undir því vörumerki í dag.
Fjölbreytt starfsemi
Sparisjóðirnir og Lánastofnun sparisjóðanna ákváðu árið 1988 að stofna eigin tölvumiðstöð en fram að því annaðist Reiknistofa bankanna greiðslumiðlun og bókhald fyrir banka og sparisjóði. Tilgangurinn var að auka samkeppnishæfni sparisjóðanna og auðvelda þeim öflun upplýsinga um eigin rekstur og samkeppnisstöðu. Tölvumiðstöðin tók til starfa 10. mars 1989 og hefur síðan þá þróast jafnt og þétt og aukið umsvif sín til muna. Hefur hún þróað margs konar lausnir sem auðvelda starfsmönnum sparisjóðanna starfið. Má þar nefna AKS-greiðslukerfið og samskiptakerfið Spak. Einnig hefur hún selt lausnir til annarra fyrirtækja. Í mars 2007 var nafni fyrirtækisins breytt í Teris.
SÍSP í dag
Í dag er tilgangur SÍSP fyrst og fremst sá að standa vörð um hagsmuni sparisjóða og styrkja starf þeirra þannig að þeir verði hæfari til að gegna því hlutverki sínu að efla sparnað og stuðla að heilbrigðu efnahagslífi þjóðarinnar. Einnig er Sambandið málsvari sparisjóðanna, kemur fram fyrir þeirra hönd og gætir hagsmuna þeirra gagnvart stjórnvöldum og öðrum aðilum og er vettvangur sameiginlegra viðræðna og ákvarðana sparisjóðanna. Þá annaðst SÍSP önnur þau verkefni, sem því kann að vera falið með lögum eða á annan hátt og eru samrýmanleg markmiðum þess og tilgangi.
Það er engin nýlunda að það ólgi í sparisjóðakerfinu. Frá upphafi hafa sparisjóðir verið stofnaðir, lagt niður starfsemi, sameinast öðrum sparisjóðum eða breytt um rekstrarform. Frá því að fyrsti sparisjóðurinn var stofnaður af búlausum bændasonum í Mývatnssveit árið 1858 hafa umsvif sparisjóðanna undið upp á sig og sett mark sitt á íslenskt samfélag. Þannig er það enn í dag þó vissulega ríki óvissa um framtíðina í kjölfar ólgu á fjármálamörkuðum um allan heim og neyðarlaga sem sett voru á Íslandi í október 2008. Sagan hefur þó sýnt okkur að alltaf ná sparisjóðirnir að lenda með báða fætur á jörðinni.
